ΤΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΣΟΥΔΙΩΤΙΣΣΑΣ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΪ ΓΙΑΝΝΗ

Εκδρομή στη Σουδιώτισσα

Σπάνια φωτογραφία που δείχνει πώς ήταν αρχικά η Σουδιώτισσα πριν την ανέγερση της πολυώροφης οικοδομής επί Μητροπολίτου Αθανασίου. Η κλίμακα, ο ναός και το καμπαναριό διατηρούνται ως σήμερα, αλλά καλύπτονται από τον όγκο (και την ασχήμια) των μεταγενέστερων οικοδομών. Το υπερκείμενο δάσος δεν υπάρχει και ο ψαμμιτικός βράχος είναι σχεδός γυμνός.

Το προσκύνημα είναι σημέρα γνωστό ως «Εισοδιώτισσα», όνομα το οποίο αποτελεί εξαρχαϊσμό του αυθεντικού «Σουδιώτισσα» από τη σούδα, την εσοχή εντός της οποίας βρέθηκε η εικόνα της Παναγίας. Το προσκύνημα εορτάζει την ημέρα του Γενεθλίου της Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου) και όχι την ημέρα των Εισοδίων (21 Νοεμβρίου), που θα δικαιολογούσε το νεολογισμό. Στην περιοχή, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Γυμνασιάρχη Γεωργίου Παπανδρέου στο βιβλίο του «Η Ηλεία δια μέσου των αιώνων» μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα βρίσκονταν διάσπαρτα σπαράγματα αρχαίων κτηρίων, τα οποία συν τω χρόνω εξαφανίστηκαν.

Εάν υποτεθεί ότι η θέση των αρχαίων Λετρίνων ήταν στο λόφο όπου σήμερα βρίσκονται τα Γρανιτσαίικα (μένει να αποδειχθεί κάποτε ανασκαφικά), η εσοχή της Σουδιώτισσας θα μπορούσε κάλλιστα να ταυτίζεται με τον τάφο του Πέλοπος, ο οποίος σύμφωνα με τον Όμηρο ευρισκόταν σε περίοπτη θέση έξω από την πόλη των Λετρίνων. Κατά τη δεκαετή πολιορκία της Τροίας, η μάντις Κασσάνδρα είχε προφητεύσει ότι η πόλη θα έπεφτε εάν μεταφερόταν η τέφρα του γιού του Ταντάλου από τους Λετρίνους. Πράγματι μετά τη μεταφορά της, η Τροία έπεσε στα χέρια των Δαναών.

Την εποχή του περιηγητή Παυσανία (2^ος αιώνας μ.Χ.) η πόλη των Λετρίνων είχε περιπέσει σε παρακμή, είναι λοιπόν πιθανόν ότι ο τάφος του Πέλοπος δεν σωζόταν και για το λόγο αυτό δεν αναφέρεται στα «Ηλιακά». Η σημερινή όψη του προσκυνήματος της Σουδιώτισσας δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας στον επίδοξο ερευνητή. Τα λείψανα και ο τάφος του διαδόχου του Οινομάου μάλλον έχουν χαθεί για πάντα, όπως άλλωστε και η εικόνα της Σουδιώτισσας, η οποία εκλάπη τη δεκαετία του 1960 και αναφέρεται ότι τελευταία φορά εθεάθη σε γκαλλερί του  Λονδίνου.

ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΑΛΦΕΙΟΥ

Άνθρωποι και υποζύγια επιβιβάζονται στη βάρκα, πιθανότατα στο ύψος της Μουριάς. Φωτογραφία Φρεντ Μπουασονά 1903

«Μέσα εις τον Αλφειόν στη βάρκα 1935». Ο κάτοικος Σαμικού Μπούρης και η παρέα του έχουν φορτώσει το αυτοκίνητο στη βάρκα, επάνω σε ειδική κατασκευή. Η φωτογραφία παραχωρήθηκε από τον αναγνώστη του ιστολογίου Γιάννη Φερλέ, τον οποίον ευχαριστώ 

ΠΟΥ 'Ν' ΑΥΤΟΣ Ο ΝΤΟΚΤΟΡ

Ο Βυτιναίος παππούς μου με τη γιαγιά μου και την οικογένειά της από την Αφισιά της Προποντίδας στο Νέο Κόσμο, στα μέσα της δεκαετίας του ’40

Ο ντόκτωρ


Μουσική στίχοι: Παραδοσιακό Σμύρνης
Ελεύθερη απόδοση του παραδοσιακού τραγουδιού της Σμύρνης από τον Αντώνη Παρίνη. Οι παρακάτω στίχοι προέρχονται από τις πρώτες εκτελέσεις του κομματιού.

Αχ, δεν μου λέτε πού ν αυτός ο ντόκτορ
που γιατρεύει τις πληγές, αμάν ντόκτορ
που γιατρεύει τις πληγές
Για να γιάνει και τις εδικές μου
που σαν τις μετρήσεις κλαις, αμάν ντόκτορ

Αμάν, οι πληγές μου μένα είναι μεγάλες
και δεν έχουν γιατρειά, αμάν ντόκτορ
και δεν έχουν γιατρειά
Η αγάπη μου με απαρνήθη
και δεν με θυμάται πια, αμάν ντόκτορ

Αμάν, αμάν ντόκτορ, πες μου τι κάνω
Δεν αισθάνομαι καλά, αμάν ντόκτορ
Δεν αισθάνομαι καλά
Πάρε γρόσια, πάρε όσα θέλεις
να μου γιάνεις την καρδιά, αμάν ντόκτορ

Η ΜΗΛΙΑ

Η Μονή Βλαχερνών της Κέρκυρας και στο βάθος αριστερά το Ποντικονήσι

Δούλεψα ένα καλοκαίρι κάτω στης Κορφιάς τα μέρη
κι είδα μια Κορφιοτοπούλα έμορφη και αρχοντοπούλα.

Είχε τα μαλλιά μετάξι, κεντημένα με την τάξη.
Είχε χείλη κοραλλένια, δόντια μαργαριταρένια.

Φέτος το καλοκαιράκι κυνηγούσα ένα πουλάκι.
Κυνηγούσα, λαχταρούσα, να το πιάσω δεν μπορούσα.

Έστησα τα ξόβεργά μου να ‘ρθει το πουλί κοντά μου.
Από την πολλή χαρά μου έφυγε απ’ την αγκαλιά μου.

Έτσι μου ‘ρθε να πετάξω και τον ουρανό να φτάσω,
άγγελο να κατεβάσω και τη θάλασσα ν’ αδειάσω,
να την κάμω περιβόλι, για να τη ζηλεύουν όλοι.


Το Ποντικονήσι από τις Μπενίτσες

Περιβόλι βεργωμένο, μαργαριταροσπαρμένο,
που ‘χει γύρω γύρω αλτάνες και στη μέση μαντζουράνες.
Έχει μια μηλιά στη μέση, που βεργολογά να πέσει.

Τη Δευτέρα τη φυτεύω και την Τρίτη την κλαδεύω,
την Τετάρτη βγάζει φύλλα και την Πέμπτη κόβω μήλα,
την Παρασκευή το βράδυ πάει ο κλέφτης να τα πάρει.

-Κλέφτη, μην κλέβεις τα μήλα, μην κορφολογάς τα φύλλα,
τα ‘χει ο αφέντης μετρημένα, στο τεφτέρι του γραμμένα.
.

"Gruss von Pyrgos Domenikakirche"

.

Σε μια βαριεστημένη μου βόλτα στα παλαιοπωλεία της Πλατείας Αβησσυνίας τον περασμένο Απρίλιο, φυλλομετρώντας ένα λεύκωμα με παλιές καρτ ποστάλ από τα νησιά και πλησιάζοντας στο τέλος του, το βλέμμα μου τράβηξε το όνομα «Pyrgos», γραμμένο επάνω σε μία κάρτα που έδειχνε το εσωτερικό μίας εκκλησίας. Το κείμενο στο περιθώριο της φωτογραφίας, που έχει αποσταλεί στις 8 Αυγούστου του 1906, είναι γραμμένο με μολύβι στη γερμανική γλώσσα. Αναρρωτήθηκα ποιος Πύργος από όλους να ήταν και σκέφθηκα ότι μάλλον θα ήταν της Τήνου. Μια δεύτερη ματιά με έκανε να προσέξω την οροφή, το ξυλόγλυπτο αέτωμα και το γυναικωνίτη σχήματος Π. Όλα έμοιαζαν με τα γνωστά της Αγίας Κυριακής. «Αν στα δεξιά του τέμπλου υπάρχει ο Άγιος Τρύφων, τότε σίγουρα είναι η Αγία Κυριακή του Πύργου», σκέφθηκα. Και όντως στα δεξιά διακρίνεται το βαΐον του φοίνικος που κρατεί ο Άγιος.
Χαρούμενος για την ανακάλυψη, ρώτησα την τιμή. Τρία ευρώ! Καμμιά φορά οι θησαυροί μπορεί να στοιχίζουν ελάχιστα. Η συλλογή μου με παλιές φωτογραφίες της Ηλείας και του Πύργου έχει αρχίσει να αποκτά υπόσταση, ωστόσο ποτέ δεν είχα φανταστεί ότι θα έβρισκα κάτι τέτοιο.
Και μία γλωσσολογική παρατήρηση. Ο εκδότης απέδωσε στη γερμανική γλώσσα το όνομα της Αγίας Κυριακής ως Domenika. Ωστόσο η γερμανική λέξη για την εκκλησία "kirche" προέρχεται από την ελληνική λέξη «κυριακόν», αφού «κυριακόν δώμα» ονομαζόταν ο οίκος του Θεού, δηλαδή η εκκλησία, ο ναός. Η λέξη της ελληνικής κοινής διαμέσου των Γοτθικών ιεραποστολών πέρασε στις γερμανικές και τις αγγλικές διαλέκτους, αλλά και σε άλλες γλώσσες της Βόρειας Ευρώπης. Έτσι η Αγία προστάτις των Δημητσανιτών και των Πυργίων, παρά τη μετάφραση του ονόματός της, πήρε την εκδίκησή της με τη βοήθεια της εφευρετικής ελληνικής γλώσσας.

Η ΜΕΤΑΚΟΜΙΔΗ ΤΩΝ ΛΕΙΨΑΝΩΝ ΤΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΠΟΛΗ, 10 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1930

Αναμνηστική φωτογραφία με την επιγραφή «Ανακομιδή εις Τρίπολιν των λειψάνων του Στρατάρχου Θεοδώρου Κολοκοτρώνη 10 Οκτωβρίου 1930» Δ. Σαλαπάτης Τρίπολις


Αναμνηστικό γραμματόσημο με τη μορφή του Γέρου του Μοριά

ΜΕ ΓΕΛΑΣΕ ΜΙΑ ΧΑΡΑΥΓΗ

Ο γερο-Πανάγος από το Σινούζι

Με γέλασε μια χαραυγή τ’ άστρο και το φεγγάρι,
με γέλασαν και μου ‘πανε ποτέ δεν θα πεθάνω.

Άντε και βγήκα νύχτα στα βουνά, ψηλά στα κορφοβούνια,
βλέπω το χάρο να ‘ρχεται στο άλογο καβάλα.

Μη με παίρνεις χάρε, μη με παίρνεις
αφού δε με ξαναφέρνεις.
.

Η ΔΙΑΜΑΝΤΩ

Οι αρραβωνιασμένοι (Ανδρίτσαινα)

Σήκω Διαμάντω να πας για ξύλα!
Δεν μπορώ μάνα μ,’ δεν μπορώ.
Δεν μπορώ μάνα μ,’ θα πεθάνω,
φέρτε το γιατρό να γιάνω.
Σήκω Διαμάντω να πας στο μύλο!
Δεν μπορώ μάνα μ,’ δεν μπορώ.
Δεν μπορώ μάνα μ,’ θα πεθάνω,
φέρτε το γιατρό να γιάνω.
Σήκω Διαμάντω να σε παντρέψω!
Όπαλα μάνα μ,’ όπαλα!
Όπαλα μάνα μ,’ όπαλα,
όσα κι αν θέλει, δώσ’ του τα.

Με αυτό το εύθυμο τραγούδι που χορεύεται στα βήματα του τσάμικου και με την υπέροχη παλιά φωτογραφία του ζευγαριού από την Ανδρίτσαινα που βρήκα στο Μοναστηράκι, εύχομαι στις εορτάζουσες Αδαμαντίες τα καλύτερα!

ΗΛΙΑΣ ΤΣΑΓΚΛΑΣ, ΕΝΑΣ ΗΛΕΙΟΣ ΗΡΩΑΣ ΠΟΥ ΕΜΕΙΝΕ ΣΤΗ ΣΚΙΑ

Η έπαρση της γερμανικής σημαίας στην Ακρόπολη
.
Ο Ηλίας Τσάγκλας από το χωριό Πεύκες, 18 ετών τότε, κατέβασε τη σβάστικα μέρα μεσημέρι από το χώρο της Γερμανικής Αρχαιολογικής Σχολής. Έσβησε πριν από 11 χρόνια, σεμνός και αθόρυβος όπως έζησε.
.
Στη σκιά της ιστορίας έχει μείνει εδώ και εξήντα χρόνια το παράτολμο κατόρθωμα ενός Πελοποννήσιου εφήβου. Μέρα μεσημέρι, μέσα στον τρόμο της γερμανικής κατοχής, κατέβασε τη σβάστικα από τον χώρο της Γερμανικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Αρχαία Ολυμπία.
Συνέβη την 1η Αυγούστου 1941, δύο μόλις μήνες μετά την ηρωική ενέργεια της Ακρόπολης των Αθηνών, τη νύχτα της 30ής προς 31η Μαΐου. Η διαφορά είναι ότι, σε αντίθεση με τον Μανώλη Γλέζο και τον Λάκη Σάντα, ο πρωταγωνιστής της Ολυμπίας παρέμεινε στην αφάνεια.
Είναι ο Ηλίας Τσάγκλας, λένε στις Πεύκες, που πρώτα ονομαζόταν Βύλιζα και σήμερα αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Αρχαίας Ολυμπίας. Το δηλώνει ο πρόεδρος του διαμερίσματος Λυμπέρης Διονυσόπουλος. Όταν οι Ναζί πάτησαν την Κοιλάδα του Αλφειού, ο Ηλίας ήταν δεν ήταν 18 χρόνων. Όπως όλοι σχεδόν οι νέοι στο χωριό, δούλευε και αυτός στα χωράφια. Αν και η οργανωμένη αντίσταση είχε αρχίσει να αναπτύσσεται στην Ηλεία, εκείνος έμενε μακριά.
Δόξες και τιμές κανείς δεν αποκόμισε μετά την απελευθέρωση. Ο ίδιος προτίμησε την ανωνυμία. Ανάλογες συμπεριφορές οφείλονται συνήθως σε λόγους είτε σεμνότητας είτε αυτοπροστασίας. Το τελευταίο φαινόμενο παρουσιάζεται συχνά ιδιαίτερα ισχυρό για τουλάχιστον τρεις δεκαετίες μετά την απελευθέρωση.
Ο Ηλίας Τσάγκλας πέθανε πριν από 11 χρόνια, χτυπημένος από τον καρκίνο. Έσβησε αθόρυβα, όπως έζησε. Και ας είχε αναστατώσει με την αποκοτιά του τις κατοχικές αρχές το καλοκαίρι του ‘41.
.

Ο Αδόλφος Χίτλερ μπροστά από το Δισκοβόλο του Μύρωνος
.
«Άφριζαν» οι Γερμανοί, οι σκληρές ανακρίσεις δεν έβγαλαν άκρη
Ο άνθρωπος που το αυγουστιάτικο καταμεσήμερο ξεκρέμασε τη γερμανική σημαία από τον αρχαιολογικό χώρο της Ολυμπίας, κινήθηκε σαν φάντασμα. Δεν έγινε από κανέναν αντιληπτός. Φαίνεται πως αρχαιολόγοι και το λοιπό προσωπικό ξεκουράζονταν μετά το φαγητό, αποκαμωμένοι από τον καύσωνα, συνηθισμένο αυτή την εποχή. Έγιναν αθρόες συλλήψεις και σκληρές ανακρίσεις απ’ όπου δεν βγήκε άκρη. Το περιστατικό προκάλεσε αναστάτωση σε Αθήνα, Πύργο, Ολυμπία. Ο κατοχικός Νομάρχης Ηλείας έστειλε αναφορά προς το Υπουργείο Εσωτερικών της κυβέρνησης Τσολάκογλου στις 4 Αυγούστου. Ανέφερε: «Μάρτυν καταθέτοντα συγκεκριμένον τι εύρομεν μέχρι τούδε ένα μόνον, τον αγροφύλακα της κοινότητος, όστις καταθέτει ότι κατά την εν λόγω ώραν (σσ, 1.00 μ.μ.) είδεν εξ αποστάσεως 1.000 περίπου μέτρων δύο άτομα ιστάμενα εγγύς του κοντού, όπου ήτο ανηρτημένη η σημαία, αλλά λόγω της αποστάσεως δεν ανεγνώρισεν αυτά ούτε έδωσε ιδιαιτέραν σημασίαν, διότι εθεώρησε τούτους εκ του συνήθους υπηρετικού ή εργατικού προσωπικού της Σχολής». Ο Νομάρχης δεν αρνείται ότι εκ πρώτης όψεως φαντάζει δύσκολο να αφαιρέθηκε η σημαία τέτοια ώρα, χωρίς ο δράστης να γίνει αντιληπτός. Αλλά αμέσως παραθέτει τις ιδιαίτερες συνθήκες:
- Το προσωπικό γευμάτιζε σε χώρο όπου η σημαία δεν ήταν ορατή.
- Ο αριθμός των Ελλήνων εργατών είχε περιοριστεί σε 8-10 λόγω της περιορισμένης ανασκαφικής δραστηριότητας.
- Μόλις 15 βήματα από το κοντάρι της σημαίας αρχίζει πυκνό δάσος, όπου οι δράστες γίνονται αθέατοι.
Θεωρεί ως πιθανούς δράστες κομμουνιστές και μέλη των οικογενειών τους συνελήφθησαν. Σημειώνει: «Εις το εργατικόν δυναμικόν της Σχολής υπήρχον και τινες κομμουνισταί 3-4, οίτινες λόγω του ότι γίνονται συλλήψεις κομμουνιστών εξ άλλων λόγων εκρύβησαν, αι δε οικογένειαί των κρατούνται εις την Αστυνομίαν ως εξαναγκαστικόν μέσον, όπως παρουσιασθώσιν». Στην έκθεση του Νομάρχη γίνεται λόγος για 20 ομήρους: «Σήμερον μ’ επληροφόρησεν ο ενταύθα συνταγματάρχης διοικητής των Ιταλικών Στρατευμάτων Κατοχής ότι συνέλαβεν και μετέφερεν ενταύθα (σσ., στον Πύργο Ηλείας) 20 κατοίκους Ολυμπίας σκοπών να κρατήσει αυτούς ως ομήρους μέχρις ανακαλύψεως του δράστου της κλοπής της σημαίας».
.
Γρηγόρης Φαράκος: Άγνωστοι έμειναν οι πατριώτες
Ο Γρηγόρης Φαράκος έχει ασχοληθεί με το θέμα στο βιβλίο του «Η μάχη των συμβόλων - Το κατέβασμα της χιτλερικής σημαίας από την Αρχαία Ολυμπία». Θεωρεί άγνωστους τους πατριώτες, που προχώρησαν στο παράτολμο εγχείρημα τον Αύγουστο του 1941.
Σημειώνει χαρακτηριστικά: «Οι αγωνιστές εκείνοι, απ’ ό,τι ξέρω, διατήρησαν ως τώρα την ανωνυμία τους. Δεν θεώρησαν, όπως και χιλιάδες άλλοι, πως έπραξαν κάτι το εξαιρετικό. Απλώς, ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του καιρού τους». Άλλοι βετεράνοι της Εθνικής Αντίστασης από τα μέρη της Ολυμπίας, όπως ο Θουκυδίδης Κοσμόπουλος, θεωρούν πιθανότερο οι πατριώτες που υπέστειλαν τη σβάστικα να μη βρίσκονται μεταξύ εκείνων που επέζησαν της ναζιστικής κατοχής.
.

Η πρώτη τελετή αφής της Ολυμπιακής Φλόγας το 1936
.
Χίτλερ: Προπαγάνδα και ανασκαφές στην Ολυμπία
Ιδιαίτερα ενόχλησε τους Γερμανούς ότι το περιστατικό διαδραματίστηκε στον αρχαιολογικό χώρο της Ολυμπίας. Αυτό προκύπτει από την αναφορά που συνέταξε ο Γκίντερ Άλτενμπουργκ, πληρεξούσιος του Ράιχ για την Ελλάδα. Απευθύνεται στον Κουίσλινγκ Τσολάκογλου και εκφράζει τη λύπη του, που όλα έγιναν «εις τον χώρον ανασκαφών της Ολυμπίας, διά τας οποίας ως γνωστόν ο Φύρερ επιδεικνύει εξαιρετικόν ενδιαφέρον».
Πράγματι, η ναζιστική προπαγάνδα και ο Χίτλερ προσωπικά είχαν προσπαθήσει να εκμεταλλευθούν στο έπακρον την Ολυμπιακή Ιδέα και τις ανασκαφές στην Αρχαία Ολυμπία. Αυτό φάνηκε ιδιαίτερα στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου, το 1936.
.
Πράκτορες
Τον τελευταίο καιρό πριν από τη γερμανική επίθεση στην Ελλάδα, οι αρχαιολογικές αποστολές χρησιμοποιούνταν συχνά ως χώροι κάλυψης χιτλερικών πρακτόρων. Αρκετοί απ’ αυτούς χρησιμοποιούσαν ως προκάλυμμα τη Γερμανική Αρχαιολογική Σχολή στην Αθήνα και την αποστολή της στην Ολυμπία. Αυτό δεν έχει να κάνει με τη μεγάλη προσφορά των Γερμανών αρχαιολόγων για την κλασική Ελλάδα και, ειδικά, για την Ολυμπία.
.

Η ανασκαφή του ναού του Ολυμπίου Διός το 1875 από τη Γερμανική Αρχαιολογική Σχολή
.
Οι ανασκαφές στην Ολυμπία άρχισαν από Γάλλους τον Μάιο του 1929, δύο χρόνια μετά τη Ναυμαχία του Ναβαρίνου. Τα ευρήματα μεταφέρθηκαν στο Λούβρο, όπου εκτίθενται σήμερα. Όταν η ελληνική κυβέρνηση πληροφορήθηκε την αρπαγή, διέταξε τη διακοπή των ανασκαφών. Ξανάρχισαν το 1875 από Γερμανούς αρχαιολόγους, όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα.
Διάσημος οπαδός της παραμονής των αρχαιολογικών θησαυρών στον τόπο ανακάλυψής τους υπήρξε ο Γερμανός ιστορικός και αρχαιολόγος Έρνεστ Κούρτιους (1814 - 1896). Επηρέασε την αρχαιολογική σκέψη σε σημείο, που ύστερα απ’ αυτόν η Αρχαιολογία έπαψε να αποτελεί κυνήγι θησαυρών, αλλά επιστημονική επιδίωξη.
.
Πηγή: Έθνος (Θοδωρής Ρουμπάνης)
.

ΒΡΥΣΗ ΜΟΥ ΜΑΛΑΜΑΤΕΝΙΑ

Η βρύση Κακούτσι, βορείως της Βυτίνας

Βρύση μου μαλαματένια πώς βαστάς κρύο νερό.
Πώς βαστώ κι εγώ ο καημένος της αγάπης τον καημό.
Να ‘μουν βρύση, να ‘μουν στέρνα, να ‘μουν γάργαρο νερό,
να βαστάω και ν' αντέχω της αγάπης τον καημό.

ΝΑ ΧΑΜΗΛΩΝΑΝ ΤΑ ΒΟΥΝΑ

Η αγορά της Ανδρίτσαινας, φωτογραφημένη από τον Φρεντ Μπουασονά το 1903

Να χαμηλώ- να χαμηλώναν τα βουνά, αμάν αμάν,
να ψήλωναν κι οι κάμποι.
Άστρον της αυγής γιατί άργησες να βγεις.
Να ‘βλεπα την, να ‘βλεπα την Αντρίτσαινα, αμάν αμάν,
το έρημο παζάρι.
Πρόβαλε να ιδείς καρδιά που τυραννείς.
Να (ι)’βλεπα την, να (ι)’βλεπα αγάπη μου, διπλός καημός,
πώς στρώνει, πώς κοιμάται.
Θάλασσα πλατιά, μαγκούφα ξενιτιά.
Σε τι τραπέ- σε τι τραπέζια τρώει ψωμί, αμάν αμάν,
σε τι ταβέρνες πίνει.
Έλα πέρασε παίξε και γέλασε.
Τίνους χερά- τίνους χεράκια τον κερνούν, αμάν αμάν,
και τα δικά μου τρέμουν.
Πάπια του γιαλού τι αγάπησες αλλού.
Τίνους ματά- τίνους ματάκια τον τηράν, αμάν αμάν,
και τα δικά μου κλαίνε.
Πάπια του γιαλού μην αγαπάς αλλού.


Η Ανδρίτσαινα. Χαρακτικό του Otto Magnus von Stackelberg

Ο ξενιτεμένος που αναπολεί το χωριό του και την καλή του είναι το θέμα του ερωτικού καθιστικού τραγουδιού από την Ανδρίτσαινα, που τραγουδιόταν και στις γειτονικές περιοχές της Αρκαδίας. Η νοσταλγία της πατρίδας και της αγαπημένης είναι «διπλός καημός», που η ξενιτιά δεν μπορεί με τίποτε να απαλύνει.

ΗΡΑΙΟΝ ΟΛΥΜΠΙΑΣ: ΔΥΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΕΚΑΤΟ ΕΤΩΝ

Αρχές του 20ού αιώνα. Άποψη από τα δυτικά προς τα ανατολικά


21ος αιώνας. Άποψη από τα ανατολικά προς τα δυτικά

ΜΙΑ ΝΥΧΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ, ΕΒΔΟΜΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ

Στους πρόποδες της Ακροπόλεως, λίγα χρόνια μετά την ηρωική νύχτα
.
«Η καταγωγή της πατρικής οικογένειάς μου είναι από τη Λευκάδα, και συγκεκριμένα από το χωριό Πηγαδισάνοι, που βρίσκεται κοντά στην Καρυά Λευκάδας. Ο πατέρας μου σπούδασε δασάρχης και ήταν δημόσιος υπάλληλος στο Υπουργείο Γεωργίας. Η υπηρεσία του τον έστειλε στην Αυστρία, απ’ όπου γύρισε μαζί μ’ έναν Αυστριακό καθηγητή και έκαναν τη Δασική Σχολή Βυτίνας Αρκαδίας, στις υπώρειες του Μαινάλου. Εκεί γνώρισε και τη μητέρα μου Γεωργία, η οποία κατάγεται από την οικογένεια Ρουμελιώτη της Βυτίνας Αρκαδίας, όπου και παντρεύθηκαν. Μετά άρχισαν οι μεταθέσεις. Έτσι, εγώ γεννήθηκα στην Πάτρα, στις 22 Φεβρουαρίου 1922. Απέκτησαν τέσσερα παιδιά: την Κωνσταντίνα, τη Μαίρη, εμένα και την Ειρήνη…»
.

(Απόσπασμα από το βιβλίο του Απόστολου Σάντα «Μια νύχτα στην Ακρόπολη… Μνήμες από μια σπουδαία εποχή», εκδόσεις Βιβλιόραμα)
.

Έπαρση της γερμανικής σημαίας στον ιστό της Ακροπόλεως το 1941
.

.
Η συνέχεια είναι λίγο πολύ γνωστή και ηρωική. Εβδομήντα χρόνια πριν, σαν σήμερα, ο γερμανικός στρατός κατοχής υφίστατο μια βαρύτατη προσβολή από δύο νεαρούς, το Μανώλη Γλέζο και τον Απόστολο Σάντα, που αποφάσισαν και επιχείρησαν το ακατόρθωτο, την υποστολή της γερμανικής στρατιωτικής σημαίας από την Ακρόπολη της Αθήνας. Σήμερα, ο πληγωμένος ελληνικός λαός, σε αναζήτηση νέων ηρώων, καλείται να εμπνευστεί από εκείνα τα παιδιά που αψήφησαν τα πάντα και κέρδισαν την αιώνια δόξα και τιμή.
Ο Απόστολος Σάντας απεβίωσε πριν από ένα μήνα, το Σάββατο 30 Απριλίου 2011 και κατέλαβε την αιώνια θέση του στο πάνθεον των ηρώων του Ελληνισμού.
.
Άλλη αφήγηση του ίδιου του Λάκη Σάντα από το Ηλεία Τώρα εδώ.
.

Η Μελίνα Μερκούρη, ο Απόστολος Σάντας, ο Μανώλης Γλέζος και ο Μανώλης Ανδρόνικος κατά τα αποκαλυπτήρια της αναμνηστικής πλάκας στην Ακρόπολη το 1982
.

.
Το βίντεο με την εξιστόρηση των δύο πρωταγωνιστών από την εκπομπή «Πρώτη Σελίδα» του Φρέντυ Γερμανού εδώ.
.

Η ΖΩΦΟΡΟΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΙΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ ΣΤΙΣ ΒΑΣΣΕΣ ΦΙΓΑΛΕΙΑΣ

Σχεδιαστική αναπαράσταση του σηκού του ναού. Ξεχωρίζουν οι ιωνικοί ημικίονες, στο βάθος ο κορινθιακός κίων και άνωθεν των κιόνων η ζωφόρος


Παλαιά φωτογραφία του ναού, όπου οι τοίχοι του σηκού είναι κατεδαφισμένοι


Εξωτερική άποψη του ναού, όπου οι τοίχοι του σηκού έχουν αναστηλωθεί


Ο αναστηλωμένος σηκός του ναού με τους ιωνικούς ημικίονες. Μπροστά η βάση του μονήρους κορινθιακού κίονος

Κενταυρομαχία

Αμαζονομαχία

(Από την ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Κλασσικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου του Erlangen της Γερμανίας)

Η παρούσα ανάρτηση αφιερώνεται σε όσους αγαπούν το ναό του Επικουρίου Απόλλωνος και αγωνίζονται να τον κάνουν γνωστό στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ιδιαιτέρως δε στα συνεργεία που εργάζονται επί δεκαετίες στις αναστηλωτικές εργασίες του αρχαίου μνημείου, με την ευχή ο ήλιος του Απόλλωνος να ξαναφωτίσει τόσο τον ίδιο το ναό, όσο και τα μέλη του που επί του παρόντος βρίσκονται στο νεφοσκεπές Λονδίνο.