Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Εν Πύργω Ηλείας. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Εν Πύργω Ηλείας. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 7 Ιουλίου 2012

"Gruss von Pyrgos Domenikakirche"


.

Σε μια βαριεστημένη μου βόλτα στα παλαιοπωλεία της Πλατείας Αβησσυνίας τον περασμένο Απρίλιο, φυλλομετρώντας ένα λεύκωμα με παλιές καρτ ποστάλ από τα νησιά και πλησιάζοντας στο τέλος του, το βλέμμα μου τράβηξε το όνομα «Pyrgos», γραμμένο επάνω σε μία κάρτα που έδειχνε το εσωτερικό μίας εκκλησίας. Το κείμενο στο περιθώριο της φωτογραφίας, που έχει αποσταλεί στις 8 Αυγούστου του 1906, είναι γραμμένο με μολύβι στη γερμανική γλώσσα. Αναρρωτήθηκα ποιος Πύργος από όλους να ήταν και σκέφθηκα ότι μάλλον θα ήταν της Τήνου. Μια δεύτερη ματιά με έκανε να προσέξω την οροφή, το ξυλόγλυπτο αέτωμα και το γυναικωνίτη σχήματος Π. Όλα έμοιαζαν με τα γνωστά της Αγίας Κυριακής. «Αν στα δεξιά του τέμπλου υπάρχει ο Άγιος Τρύφων, τότε σίγουρα είναι η Αγία Κυριακή του Πύργου», σκέφθηκα. Και όντως στα δεξιά διακρίνεται το βαΐον του φοίνικος που κρατεί ο Άγιος.
Χαρούμενος για την ανακάλυψη, ρώτησα την τιμή. Τρία ευρώ! Καμμιά φορά οι θησαυροί μπορεί να στοιχίζουν ελάχιστα. Η συλλογή μου με παλιές φωτογραφίες της Ηλείας και του Πύργου έχει αρχίσει να αποκτά υπόσταση, ωστόσο ποτέ δεν είχα φανταστεί ότι θα έβρισκα κάτι τέτοιο.
Και μία γλωσσολογική παρατήρηση. Ο εκδότης απέδωσε στη γερμανική γλώσσα το όνομα της Αγίας Κυριακής ως Domenika. Ωστόσο η γερμανική λέξη για την εκκλησία "kirche" προέρχεται από την ελληνική λέξη «κυριακόν», αφού «κυριακόν δώμα» ονομαζόταν ο οίκος του Θεού, δηλαδή η εκκλησία, ο ναός. Η λέξη της ελληνικής κοινής διαμέσου των Γοτθικών ιεραποστολών πέρασε στις γερμανικές και τις αγγλικές διαλέκτους, αλλά και σε άλλες γλώσσες της Βόρειας Ευρώπης. Έτσι η Αγία προστάτις των Δημητσανιτών και των Πυργίων, παρά τη μετάφραση του ονόματός της, πήρε την εκδίκησή της με τη βοήθεια της εφευρετικής ελληνικής γλώσσας.

Σάββατο 24 Σεπτεμβρίου 2011

ΑΠΑΤΗΛΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΠΥΡΓΟΥ


Οδός Γερμανού


Ανθισμένο μπαλκόνι στην Ερμού


Οδός Αγίου Σπυρίδωνος


Η αυλόπορτα της ίδιας οικίας


Αγίου Σπυρίδωνος και Λιούρδη


Οδός Λιούρδη


Η Αγορά


Οδός Κρεσταινίτου


Το καμπαναριό του Αγίου Νικολάου


Γωνία Ερμού και Γερμανού

ΟΙΚΙΑ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ, Η ΕΠΙΤΟΜΗ ΤΗΣ ΧΡΕΩΚΟΠΙΑΣ ΜΑΣ



Ήταν ένα αρχιτεκτονικό κόσμημα για την πόλη του Πύργου, που θα μπορούσε να γίνει εστία πολιτισμού και ανάμνηση της αλλοτινής ακμής της. Δυστυχώς έπεσε στα χέρια του φαύλου Ελληνικού Κράτους. Αφού πρώτα λεηλατήθηκε, μετά δόθηκαν υποσχέσεις, έγιναν φανταχτερά σχέδια, δαπανήθηκαν από το Δήμο τεράστια ποσά για να στηθούν τα λίγα σίδερα και οι λαμαρίνες που προστατεύουν τους περαστικούς από τα πίπτοντα υλικά. Χρόνο με το χρόνο, με τη βοήθεια των σεισμών, των καιρικών συνθηκών και της αδιαφορίας, καταρρέει. Ο πανέμορφος ζωγραφικός διάκοσμος των οροφών και των τοίχων, που διακρινόταν από τα μισόκλειστα παράθυρα, έχει σχεδόν σωριαστεί.
Αυτή η χώρα δεν έφθασε εδώ που έφθασε μόνον επειδή «μαζί τα φάγαμε». Χρεωκόπησε επειδή τα μεγαλύτερα ποσά δαπανήθηκαν για να γκρεμίσουμε, να καταστρέψουμε, να χαλάσουμε, να τσιμεντώσουμε.
Είμαστε άξιοι της μοίρας μας...

Παρασκευή 18 Μαρτίου 2011

ΤΑ ΤΡΕΙΣ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΚΕΡΙΑ ΤΩΝ ΘΕΡΙΑΚΛΗΔΩΝ ΤΟΥ ΠΥΡΓΟΥ



Μέχρι τώρα οι Πυργιώτες άναβαν κεριά στην Παναγία και στον Άγιο Χαράλαμπο. Χθες το βράδυ οι καταστηματάρχες της πόλης άναψαν 3000 κεριά στην κεντρική πλατεία, για να διαδηλώσουν το δικαίωμά τους και των πελατών τους στην επιλογή του καπνίσματος και την αντίθεσή τους στην καπναπαγόρευση. Με αυτή τη διαμαρτυρία η ηλειακή πρωτεύουσα έδειξε για μια ακόμη φορά ότι, παρά τη γεωγραφική της εγγύτητα προς την Ευρώπη, παραμένει μία πόλη των ανατολικών εσχατιών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.



Δεν είμαι καπνιστής. Παραδέχομαι ωστόσο πως όταν κατέβαινα στον Πύργο και πηγαίναμε στο καφέ πίσω από το Σταυροπάζαρο, οι φίλοι μου παράγγελναν ναργιλέ και δεν αντιστεκόμουν στον πειρασμό να τραβήξω μερικές τζούρες αρωματισμένο καπνό. Γνωρίζω τα επιχειρήματα των καπνιστών, όσο και των καταστηματαρχών. Οι καπνιστές πελάτες διεκδικούν το δικαίωμα επιλογής και αποδεδειγμένα αφήνουν πολύ περισσότερα χρήματα, επειδή όσο καπνίζουν πίνουν, ενώ οι άκαπνοι αρκούνται σε ένα δυο ποτά. Άλλωστε όλοι οι φίλοι μου καπνίζουν σαν τζιμινιέρες και παρατηρώ τις συνήθειές τους.



Αφορμή για την αγανάκτησή μου με την πρωτοβουλία των Πυργιωτών δεν είναι η απαγόρευση ή μη του καπνίσματος. Είναι η απάθειά τους απέναντι σε άλλα, πολύ σοβαρότερα προβλήματα που βασανίζουν τον Πύργο και την Ηλεία.



Τρεις χιλιάδες κεριά ρεσώ γέμισαν τη μεγάλη πλατεία της πόλης για το κάπνισμα. Το έδειξε και η τηλεόραση. Εύγε! Όμως πόσα κεριά άναψαν για τα καμμένα και καταπατημένα δάση; Πόσα κεριά άναψαν για τα χιλιάδες αυθαίρετα, που έχουν μετατρέψει τις παραλίες σε φαβέλες; Πόσα για τις αποξηραμένες λίμνες και τα ποτάμια-οχετούς;



Πόσα για τους ανίκανους και δόλιους πολιτικούς, που αντιμετωπίζουν τον τόπο σαν τσιφλίκι και το λαό σαν υπανάπτυκτους αγροίκους; Πόσα για τις διεφθαρμένες δημόσιες υπηρεσίες; Πόσα για τα φυτοφάρμακα και τα λιπάσματα που έχουν μολύνει τη γη και έχουν φθάσει στα ύψη τον καρκίνο; Πόσα για το εξαιρετικό μας λάδι, που αγοράζουν χύμα οι Ιταλοί και μετά το πουλούν ως δικό τους;



Πόσα για την καταστροφή του βυθού από τους δυναμίτες; Πόσα για τους παράνομους σκουπιδότοπους; Πόσα για το αρχιτεκτονικό χάλι των οικισμών; Πόσα για τα εγκαταλελειμμένα στην τύχη τους μνημεία; Πόσα για το θανατηφόρο οδικό δίκτυο και τον εγκαταλελειμμένο σιδηρόδρομο; Πόσα για το όνειδος της χασισοκαλλιέργειας; Πόσα για τα κακομεταχειρισμένα ζώα; Πόσα για το ότι η Ηλεία είναι ο τελευταίος νομός της χώρας σε κατά κεφαλήν εισόδημα;



Ο κατάλογος των ερωτημάτων μοιάζει ατελείωτος. Η απάντηση σε όλα είναι, δυστυχώς, η ίδια: κανένα!

Παρασκευή 11 Μαρτίου 2011

ΜΝΗΜΗ ΚΕΚΟΙΜΗΜΕΝΩΝ


Θρηνών άγγελος από το Κοιμητήριο Πύργου
.

Τετάρτη 16 Φεβρουαρίου 2011

ΝΕΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΠΥΡΓΟΥ: ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΔΕΝ ΜΕΤΡΑΕΙ!


Ο μικροσκοπικός, πλην πάγκαλος ναός της Απτέρου Νίκης στην Ακρόπολη των Αθηνών, δυόμισυ χιλιάδες χρόνια μετά την ανέγερσή του, παραμένει ανυπέρβλητος

Από τον INFOGENIUS έλαβα, σε απάντηση στην προηγούμενη ανάρτηση «Μία πανάκριβη τούρτα-τσιμέντο για τον Άγιο Χαράλαμπο του Πύργου» το ακόλουθο ενδιαφέρον σχόλιο:

Από αρχαιοτάτων χρόνων ο άνθρωπος έκανε μνημεία για την λατρεία των θεών αρχικά, και αργότερα με το πέρασμα στις μονοθεϊστικές θρησκείες αυτού που σε κάθε λαού θεωρούνταν Θεός, θείο. Όλα αυτά τα μνημεία ήταν ογκώδη γιατί έτσι εκφράζονταν η μεγαλοπρέπεια των συναισθημάτων των ανθρώπων προς τις θεότητες και προς κάθε τι που ήταν άξιο θαυμασμού, άγνωστο προς αυτούς και αδύνατο να εξηγήσουν με τη λογική της κάθε εποχής. Τα παραδείγματα είναι πολλά πχ οι πυραμίδες στην Αίγυπτο, όλοι οι αρχαίοι Ελληνικοί και Ρωμαϊκοί ναοί, οι ναοί άλλων θρησκειών αρχαιότερων από τις δικές μας (Μάγιας, Αζτέκων, Ίνκας), οι Βουδιστικοί ναοί, πολύ αργότερα τα τεμένη όλου του αραβικού κόσμου και προχωρώντας οι Βυζαντινοί ναοί (βλ. το αριστούργημα της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη), όλοι οι μεγάλοι καθολικοί ναοί (στη Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία κλπ), οι γοτθικοί ναοί (σε χώρες όπως Αγγλία, Γερμανία, Σκανδιναβικές χώρες κλπ) με αποκορύφωμα στην μοντέρνα αρχιτεκτονική, την αρχιτεκτονική καθολικών ναών του μεγάλου αρχιτέκτονα – ναοδόμου Antoni Gaudi στην Ισπανία (Η αγία Οικογένεια – Sagrada Familia). Κανένας δεν τα χαρακτήρισε ως ακαλαίσθητα λόγω όγκου. Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν ανά τις εποχές ποικίλουν αναλόγως το τι χρησιμοποιούνταν κάθε εποχή. Έτσι σήμερα που βρισκόμαστε στην εποχή του οπλισμένου σκυροδέματος σε μία χώρα με πολύ υψηλό βαθμό σεισμικότητας είναι λογικά επόμενο να χρησιμοποιείται για την ανέγερση μεγάλων ορθόδοξων χριστιανικών ναών το οπλισμένο σκυρόδεμα για λόγους που ο κάθε καλόβουλος πιστός μπορεί να αντιληφθεί όπως η αντισεισμικότητα κτιρίων που δέχονται μεγάλο αριθμό ατόμων. Όποιος έχει επισκεφθεί ναούς στις προαναφερθείσες χώρες θα έχει δει στο εσωτερικό τους ομοιώματα που αποκαλούνται μακέτες. Αυτά τα ομοιώματα κατασκευάζονται εδώ και αιώνες από τους αρχιτέκτονες για να γίνει αντιληπτό στο ευρύ κοινό αλλά και στους εξειδικευμένους τεχνίτες που πρόκειται να οικοδομήσουν τους ναούς, το αποτέλεσμα του αρχιτεκτονικού πονήματος, επειδή συνήθως διαρκεί πολλά χρόνια το κτίσιμο ενός ναού. Κατά συνέπεια δεν πρόκειται για τέχνασμα. Μια μέση μακέτα εκκλησίας η οποία στη σύγχρονη εποχή συνήθως φτιάχνεται από ξύλο Μπάλζα, έχει πάνω της 600-700 εργατοώρες από τον αρχιτέκτονα. Η συγκεκριμένη μακέτα επειδή ήταν πολύ αναλυτική είχε πάνω της 1300 ώρες εργασίας. Κανένας από τους 80 ναούς που κατασκευάστηκαν από τον ναοδόμο σε Ελλάδα και εξωτερικό και αποτελούν κοσμήματα κατά γενική ομολογία στις περιοχές στις οποίες κτίστηκαν δεν κατασκευάστηκε με οικονομική συνδρομή της πολιτείας. Όλοι οι ναοί κατασκευάστηκαν με τις συνδρομές των πιστών διότι διευρύνθηκαν οι ανάγκες σε χώρο των κατά τόπους ενοριών. Η μέθοδος που ακολουθήθηκε παντού ήταν ο έρανο. Κατά συνέπεια ούτε και σε αυτή την περίπτωση θα ακολουθηθεί κάτι διαφορετικό. Όσο αφορά τον οικονομικό προϋπολογισμό του έργου αυτός σε όλες τις περιπτώσεις των προηγούμενων ναών, πραγματοποιήθηκε από τον ναοδόμο και προσαρμόστηκε στις ανάγκες των εποχών και στις οικονομικές δυνατότητες των πιστών. Η συντήρηση των εκκλησιαστικών μνημείων του Πύργου αλλά και όλης της Ελλάδας είναι θέμα της πολιτείας και της Αρχαιολογικής υπηρεσίας. Η κριτική είναι ένα δημοκρατικό δικαίωμα, αρκεί αυτή να είναι καλόπιστη και να ασκείται από ειδικευμένους στον επαγγελματικό χώρο και στην αισθητική και στην πράξη της αρχιτεκτονικής επιστήμονες.
Ζέρβας Ιωάννης
MSc Αρχιτεκτονικής - Ναοδομίας


Ο ναός της Αγίας Οικογενείας (Sagrada Familia) στη Βαρκελώνη, πριν καν ολοκληρωθεί, είναι ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα κτήρια του κόσμου. Το περίφημο έργο του Γκαουντί είναι πρωτότυπο και για την ανέγερή του χρησιμοποιούνται εκλεκτά υλικά. Ο Άγιος Χαράλαμπος του Πύργου είναι παράφωνος ύμνος στο νεοελληνικό μπετόν

Τ
ο άρθρο μου για τη νέα εκκλησία του πολιούχου Αγίου του Πύργου αναδημοσιεύθηκε σε άλλα ιστολόγια, αντιτιθέμενα προς την Εκκλησία (Αλφειός Ποταμός, Ελλάς Γη του Φωτός, Ιχώρ Κόσμος, Πύλη Ιάσωνος, Ελληνική Εθνική Θρησκεία, Ξυπνήστε ρε! και Προμηθέας Μπλογκ). Το θέμα της ανεγέρσεως λατρευτικών χώρων στη σύγχρονη Ελλάδα, τόσο της Ορθόδοξης πίστεως, όσο και των άλλων ανεγνωρισμένων θρησκευμάτων, εγείρει πάθη και ανάβει τη συζήτηση. Θα ασχοληθώ για την ώρα μόνο με το σχόλιο που αναρτήθηκε στο δικό μου ιστολόγιο:


Ο επίδοξος νέος ναός του πολιούχου του Πύργου. Τα καμπαναριά του έχουν κάτι από ιαπωνική παγόδα, σε μπετονένια εκδοχή

Κατ’ αρχάς, σας ευχαριστώ που μπήκατε στον κόπο να γράψετε μία τόσο μακροσκελή απάντηση. Τη διάβασα με ενδιαφέρον και επιθυμώ να προβώ σε μερικές παρατηρήσεις.
Ο άνθρωπος προσέφερε στο θείο (έναν ή πολλούς θεούς) ό,τι καλύτερο μπορούσε, προκειμένου να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του και την ικεσία του. Η τέχνη μέχρι πολύ πρόσφατα ήταν κυρίως θρησκευτική. Το μέγεθος και η πολυτέλεια όντως εκφράζουν το μέγεθος των συναισθημάτων προς το θείο, αλλά όχι πάντοτε.
Ειδικά οι αρχαίοι ελληνικοί ναοί δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ογκώδεις, συγκρινόμενοι είτε με μνημεία της ίδιας εποχής, (πυραμίδες και ναοί προκολομβιανών λαών), είτε με άλλα μεταγενεστέρων εποχών (γοτθικοί καθεδρικοί ναοί Ευρώπης). Το κύριο χαρακτηριστικό των αρχαίων ελληνικών ναών ήταν το μέτρο και η αρμονία. Μπορεί ο Παρθενών να δείχνει τεράστιος, καθώς προβάλλει στην κορυφή του λόφου, αλλά συγκρινόμενος λ.χ. με την Παναγία των Παρισίων είναι μικρός. Οι ναοί του Ηφαίστου, της Απτέρου Νίκης, της Αγροτέρας Αρτέμιδος, το Ερεχθείον, για να περιοριστώ στην Αθήνα, αναγόμενοι στα γνωστά μας μέτρα, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν μάλλον ως εξωκκλήσια. Ο Επικούριος Απόλλων, «τάμα» των Φιγαλιέων, μόνο μεγάλος δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί. Οι μεγάλοι ναοί του Διός στην Ολυμπία και της Αρτέμιδος της Εφέσου ήταν εξαιρέσεις.
Στα χριστιανικά χρόνια, η Αγία του Θεού Σοφία, ο αυτοκρατορικός ναός, ήταν μεγάλος για λόγους πολιτικούς, για να εκφράζει το αυτοκρατορικό μεγαλείο. Αντιθέτως, η Αγία του Θεού Ειρήνη, έδρα του Πατριάρχη, ήταν πολύ μικρότερη. Αντιστοίχως, όλοι οι διασωθέντες ορθόδοξοι ναοί της Κωνσταντινουπόλεως, της Θεσσαλονίκης, της Αθήνας, αλλά και της Πελοποννήσου, έχουν ένα βασικό χαρακτηριστικό, το μέτριο μέγεθος. Το ορθόδοξο πνεύμα δεν μετριέται με περίσσεια τετραγωνικών ή κυβικών μέτρων.
Τα μνημειώδη ογκώδη κτίσματα του παρελθόντος δεν χαρακτηρίσθηκαν ακαλαίσθητα για έναν απλό λόγο, επειδή δεν ήταν! Αντιθέτως, αποτελούσαν προϊόν μελέτης και κόπου. Εάν ο προτεινόμενος νέος Άγιος Χαράλαμπος ήταν της ποιότητος του Γκαουντί, δεν θα υπήρχε καμμία αντίρρηση. Ο Πύργος έχει εκκλησίες του 19ου αιώνα και εκκλησίες του 20ού (Άγιο Παντελεήμονα, Αγία Τριάδα). Η σύγκριση μπορεί να γίνει ευκολότατα, με μία ματιά.
Ούτε η χρήση του οπλισμένου σκυροδέματος καθεαυτή αποτελεί πρόβλημα. Όμως η προσεκτική παρατήρηση της μακέττας και της παρουσιάσεως στο βίντεο δείχνουν μία φλύαρη κατασκευή με στοιχεία που αποσκοπούν στον εντυπωσιασμό. Στεγασμένες βεράντες, σκάλες, πανύψηλα καμπαναριά, πασπαλισμένα με κίονες μπετόν αρμέ, μόνο για εφέ. Ο τρούλος είναι δυσανάλογα μικρός. Μήπως λόγω αδυναμίας των κατασκευαστών να ανταποκριθούν σε ένα μεγαλύτερο, ανάλογο του συνολικού όγκου, τρούλο; Η πρόταση μιλάει επίσης για επένδυση με ντόπια πέτρα. Πού θα βρεθεί τόση ντόπια πέτρα; Αστειότητες. Όπως έχει γίνει και σε άλλα έργα του ιδίου μηχανικού, θα μεταφερθεί πέτρα από αλλού, αυξάνοντας το κόστος.



Τέχνασμα δεν είναι η μακέτα, αλλά οι βαρύγδουποι όροι όπως «κατακόμβη», για το υπόγειο που θα χρησιμοποιηθεί έως ότου δομηθεί ο κυρίως ναός. Όμως εγώ δεν μίλησα για τεχνάσματα, αλλά για τη χρήση τεχνολογικών ευρημάτων όπως τα πολυμέσα, προκειμένου να εξωραϊσθεί το μέτριο αποτέλεσμα της μελέτης και να εντυπωσιασθεί το ακροατήριο.
Επειδή προφανώς δεν θεωρούμαι άξιος να ασκήσω κριτική στο «ναοδόμο» («Η κριτική είναι ένα δημοκρατικό δικαίωμα, αρκεί αυτή να είναι καλόπιστη και να ασκείται από ειδικευμένους στον επαγγελματικό χώρο και στην αισθητική και στην πράξη της αρχιτεκτονικής επιστήμονες.»), κατέφυγα στο Google για τη συλλογή στοιχείων σχετικών με αυτόν. Εκεί βρήκα κριτικές «ειδικευμένων στον επαγγελματικό χώρο», οι οποίες δεν συντείνουν στον κατά γενική ομολογία χαρακτηρισμό των ογδόντα ναών του ως κοσμημάτων.
Γνωρίζω πολύ καλά ότι οι εκκλησίες χτίζονται δι’ εράνων. Όμως σε μία Μητρόπολη με ήδη προβληματικό κτηριακό δυναμικό, λόγω σεισμών και πυρκαγιών, δεν είναι σκάνδαλο να επιχειρείται η κατασπατάληση τεραστίων κεφαλαίων για την ανέγερση ενός νέου ναού; Δεν είναι κατάντια ένας άρρωστος Μητροπολίτης τη μία μέρα να ζητιανεύει από το κράτος χρήματα για αναστηλώσεις και την επομένη να ανακοινώνει φαραωνικά έργα; Έργα που επιβαρύνονται με επιπλέον κόστος, επειδή – σύμφωνα με τον κ. Κούβελα - πρόκειται να θεμελιωθούν σε γεωλογικώς «δύσκολη περιοχή». Δεδομένης της τραγικής οικονομικής συγκυρίας, δεν είναι υπερβολικό να υποβληθεί εκών άκων ο πιστός λαός και οι ενορίες της Μητροπόλεως Ηλείας σε έναν εξαναγκαστικό έρανο αυτού του μεγέθους; Μήπως οι πανηγυρισμοί και τα χειροκροτήματα θα ήταν πιο συγκρατημένα εάν είχε ανακοινωθεί μαζί με την παρουσίαση της μακέτας το κόστος του έργου;



Η ιστορία της αναστηλώσεως της Αγίας Κυριακής του Πύργου και τα γυαλισμένα μάρμαρα εντός του βυζαντινού ναού της Παναγίας Καθολικής της Γαστούνης βοούν για το κατά πόσον η Πολιτεία αφήνεται απερίσπαστη να αναστηλώνει τα εκκλησιαστικά μνημεία. Εάν λοιπόν τα μνημεία αναστηλώνονται με τη συνδρομή της Πολιτείας, δηλαδή με τα χρήματα των φορολογουμένων, είναι εύλογο κάθε ιεροπραξία που τελείται εντός αυτών – συμπεριλαμβανομένων μυστηρίων και τελετών – να τελείται δωρεάν!
Όμως το σημαντικότερο επιχείρημα κατά της ανεγέρσεως του νέου ναού είναι το ιστορικό: ο πολιούχος του Πύργου έχει επί αιώνες το εκκλησάκι του, που το έχει ποτίσει με τα δάκρυά του ο Κολοκοτρώνης. Η μνήμη του τιμάται στην Αγία Κυριακή και η λιτανεία του τελείται στους δρόμους του κέντρου της πόλεως επί σχεδόν δύο αιώνες. Η Αγία Κυριακή χτίστηκε αρχικά στο όνομα του Αγίου Χαραλάμπους και προς τιμήν του Βασιλέως Όθωνος, ωστόσο η ανοικοδόμηση του ιστορικού ναΐσκου οδήγησε σε αλλαγή του ονόματος της εκκλησίας, για να μην υπάρχουν δύο εκκλησίες του Αγίου Χαραλάμπους στην πόλη. Αυτό το παράδοξο που απεφεύχθη τότε, επιχειρείται τώρα. Ο νέος ναός θα βρίσκεται στα περίχωρα της πόλεως, σε ένα σημείο άβολο για τον εορτασμό του Αγίου.
Αν η Μητρόπολη Ηλείας ήθελε να τιμήσει πραγματικά τον προστάτη της, ας προέβαινε σε εξωραϊσμό του ιστορικού ναού και του περιβάλλοντος χώρου και ας τον συνέδεε με την Αγία Κυριακή. Τίποτε άλλο δεν χρειάζεται ούτε ο Άγιος, ούτε ο Πύργος, ούτε οι πιστοί της Ηλείας.

Τετάρτη 9 Φεβρουαρίου 2011

ΜΙΑ ΠΑΝΑΚΡΙΒΗ ΤΟΥΡΤΑ-ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟ ΤΟΥ ΠΥΡΓΟΥ


.
Παρουσιάστηκε απόψε, ενώπιον των δύο επισκόπων της Μητροπόλεως και ενός ολιγομελούς κοινού κληρικών και λαϊκών, η μελέτη για το νέο ναό του πολιούχου Αγίου Χαραλάμπους. Η πλήρης παρουσίαση, όπως και το βίντεο, προέρχονται από τον ιστοχώρο «Ηλεία Τώρα».
.
Νέος ιερός ναός Αγίου Χαραλάμπους Πύργου



.
Αν η ιδέα ανεγέρσεως ενός νέου ναού του πολιούχου είναι από ιστορικής και οικονομικής απόψεως απαράδεκτη, η όψη του υπό ανέγερση ναού είναι επιεικώς τραγική. Ματαίως οι εμπλεκόμενοι στο σχεδιασμό του κ.κ. Δημήτρης Χρηστίδης και Σωτήρης Κούβελας προσπάθησαν με κολακείες και τεχνολογικά ευρήματα να εντυπωσιάσουν το κοινό τους. Η μακέτα που παρουσίασαν θύμιζε πολύ έντονα τούρτα, και μάλιστα όχι από τις ωραίες.
Φυσικά δεν έγινε κουβέντα για τον προϋπολογισμό, καθώς και για το πού θα βρεθούν τα απαιτούμενα χρήματα, σε ένα νομό που είναι ο τελευταίος σε οικονομική ανάπτυξη στην Ελλάδα, ενώ ένα πλήθος εκκλησιαστικών μνημείων του είναι σε κακή κατάσταση συντηρήσεως.
.

.
Ο Μητροπολίτης Γερμανός είναι ένας έντιμος και ηθικός δεσπότης της Ελλαδικής Εκκλησίας, που προάγει το λόγο του Θεού και τιμά τα ράσα και τα παντελόνια του, ωστόσο η σχέση του με το επίγειο και υλικό κομμάτι της Εκκλησίας, τους ναούς δηλαδή και τα θρησκευτικά έργα τέχνης, είναι άκρως προβληματική.
Η υπόθεση του νέου Αγίου Χαραλάμπους είναι ένα τεράστιο λάθος του, που θα επιβαρύνει την ήδη αρχιτεκτονικά κακοποιημένη και άσχημη πόλη του Πύργου με άλλο ένα εκτρωματικό τσιμεντένιο μεγαθήριο, το οποίο θα απαιτήσει πολλά χρόνια και πάμπολλα χρήματα για να αποπερατωθεί, θα δημιουργήσει προβλήματα στα οικονομικά της Μητροπόλεως Ηλείας και τριβές στις σχέσεις των πιστών με αυτήν και θα θέσει το ιστορικό εκκλησάκι του Αγίου στο περιθώριο. Όλα αυτά για μία ημέρα το χρόνο, καθώς δεν θα έχει καθεστώς ενοριακού ναού.
Για αυτούς τους λόγους, καθώς και για όσα άλλα θέματα προκύψουν στη συνέχεια, η τοπική ιστορία θα κρίνει την αποψινή σύναξη της αίθουσας του Μεγάλου Βασιλείου πολύ αυστηρά.
.

Ο ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΤΩΝ ΒΙΛΑΕΤΑΙΩΝ, ΤΩΝ ΑΧΟΛΑΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΠΕΤΑΝΑΙΩΝ ΚΑΙ Η ΜΟΙΡΑ ΤΟΥ ΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ


.
Η οικογένεια Βιλαέτη κατά τη μετοίκησή της από τον τόπο καταγωγής της Βελλά Ιωαννίνων στον Πύργο, έφερε μαζί της την τιμή του προστάτη και ευεργέτη της Αγίου Χαραλάμπους, καθώς και παλιά οικογενειακή εικόνα του. Οι Βιλαεταίοι, από τους πρώτους οικιστές του Πύργου μαζί με τους επίσης ηπειρωτικής καταγωγής Αχόλους, στους οποίους απαντάται ως βαπτιστικό το όνομα Χαράλαμπος, έκτισαν και το ιστορικό ναΰδριο προς τιμήν του Αγίου, εντός του οποίου εναπέθεσαν το οικογενειακό κειμήλιο της εικόνας του το 1687. Σε αυτό «μέχρις εσχάτων ηκκλησιάζοντο οι Βιλαεταίοι», όπως έγραφε ο αείμνηστος Γυμνασιάρχης Γεώργιος Παπανδρέου στο βιβλίο του «Η Ηλεία διά μέσου των αιώνων». Το ναΰδριο αυτό συνδέθηκε έκτοτε αδιάσπαστα με τη ζωή του Πύργου.
Στο ιστορικό αυτό ναΰδριο και τη γύρω του περιοχή συναντιούνταν οι οπλαρχηγοί για την προετοιμασία της Επαναστάσεως. Σε αυτό συνήθιζε να προσεύχεται ο Γέρος του Μοριά Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, όταν περνούσε από τον Πύργο. Εκεί επίσης, στις 29 Μαρτίου 1821, ο οπλαρχηγός Χαράλαμπος Βιλαέτης ύψωσε την επαναστατική σημαία και ξεσήκωσε τους Πυργίους σε εξέγερση κατά των Τούρκων. Εκεί κατέφευγαν σε όλες τις δύσκολες περιστάσεις, πριν και κατά την Επανάσταση. Το ναΰδριο αυτό καταστράφηκε δύο φορές κατά την Επανάσταση, το 1821 και το 1825, για να κτισθεί στη σημερινή του μορφή μετά την Απελευθέρωση.
Το Βασιλικό Διάταγμα της 3ης Φεβρουαρίου 1948, διά του οποίου καθιερώθηκε επισήμως ο εορτασμός του Αγίου ως πολιούχου του Πύργου, επισημοποίησε τη μακροχρόνια ευλάβεια και τιμή, η οποία ήταν δεδομένη και καθολική μεταξύ των κατοίκων της ηλειακής πρωτεύουσας.
Αυτές οι σελίδες της τοπικής ιστορίας του Πύργου σχίζονται απόψε και ρίχνονται στον κάλαθο των αχρήστων, προς δόξαν της μεγαλομανίας, του τσιμέντου και της κακογουστιάς. Ο ιστορικός Άγιος Χαράλαμπος των τριών και πλέον αιώνων καταδικάζεται στην αφάνεια. Δράστις η Ιερά Μητρόπολις Ηλείας.
.

Τρίτη 18 Ιανουαρίου 2011

Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΥΡΓΟΥ


Θέα του Αγίου Αθανασίου από το Επαρχείον, στα τελευταία στάδια ανοικοδομήσεως. Τα καμπαναριά είναι ανολοκλήρωτα και οι τοίχοι ανεπίχριστοι. Χαρακτηριστική η τριώροφη οικία με τις καμάρες και την τελλαρία αριστερά, κάτω από την εκκλησία. Η τριώροφη πέτρινη οικία δεξιά είναι της οικογένειας Στεφανόπουλου
.
Συμπληρώνοντας την αλληλουχία των εκκλησιών που είναι κτισμένες κατά μήκος της κορυφογραμμής του Πύργου, ο Άγιος Αθανάσιος καταλαμβάνει την κορυφή ενός από τους επτά γηλόφους στα ανατολικά της πόλεως, είναι δε η μόνη παλαιά εκκλησία με τρούλλο, σε μια περιοχή της οποίας η έντονη σεισμικότητα αποθαρρύνει τη χρήση τολμηρών αρχιτεκτονικών στοιχείων.
.

Η ίδια άποψη μερικά χρόνια μετά. Ο τρούλλος είναι επιχρισμένος, πιθανώς με βαθύ κόκκινο χρώμα, και οι μαρμάρινοι φεγγίτες έχουν τοποθετηθεί στα παράθυρα. Η βλάστηση έχει πυκνώσει, το σπίτι με την τελλαρία καλύπτεται μερικώς από άλλη νεόδμητη οικία. Δεξιότερα, στην πρόσοψη του σπιτιού με το μπαλκονάκι κάτω από την εκκλησία, έχουν προστεθεί παραστάδες με πήλινα κορινθιακά επίκρανα. Στο Στεφανοπουλαίικο έχουν αρχίσει εργασίες σοβατίσματος των τοίχων
.
Το μεγαλοπρεπές σχέδιό της οφείλει στο σπουδαίο Σάξωνα αρχιτέκτονα Ερνέστο Τσίλλερ, ο οποίος έχει χαρίσει στον Πύργο μερικά από τα σημαντικότερα οικοδομήματά του: τη Δημοτική Αγορά, το Σιδηροδρομικό Σταθμό, το Θέατρο «Απόλλων» , το Μανωλοπούλειο Νοσοκομείο και ιδιωτικές οικίες. Τα σχέδια εκπονήθηκαν το 1911, δηλαδή εκατό χρόνια πριν από σήμερα. Σημαντικό ρόλο στην κατασκευή της, αφού ήταν ο κύριος χρηματοδότης, διαδραμάτισε ο Ιωάννης Λιούρδης. Το αποτέλεσμα ήταν ένας στιβαρός ναός, τρίκλιτη σταυροειδής εγγεγραμμένη βασιλική μετά τρούλλου, με συνδυασμό βυζαντινών και νεοκλασσικών στοιχείων.
.

Ειδυλλιακή κάρτ ποστάλ με τον Άγιο Αθανάσιο από το Επαρχείον. Τα καμπαναριά είναι ολοκληρωμένα και κομψά, το σπίτι με την τελλαρία κρύβεται πίσω από τα πεύκα και το Στεφανοπουλαίικο είναι πλέον σοβατισμένο και έχει διακοσμηθεί με ψευδοπαραστάδες στον τρίτο όροφο και έχει αποκτήσει μικρό εξώστη στα αριστερά του
.
Στην πρόσοψη ο εξωτερικός πρόναος καλυπτόταν από σταυροθόλια που στήριζαν πεσσοί και τρεις αψίδες. Από επάνω ο γυναικωνίτης φωτιζόταν από εννέα μεγάλα αψιδωτά παράθυρα, διατεταγμένα ανά τρία, και στεφόταν με μεγάλο αέτωμα. Εκατέρωθεν οι πύργοι των κωδωνοστασίων απέληγαν σε υψηλά κουβούκλια, αποτελούμενα από τέσσερεις κομψούς πεσσούς και τρουλλίσκους. Το οκτάγωνο τύμπανο του τρούλλου είχε δεκαέξι παράθυρα και στην κορυφή του ημισφαιρικού θόλου έστεκε μεγάλος σταυρός. Τη μεγαλοπρέπεια της εκκλησίας ενίσχυε η θέση της σε υψόμετρο μεγαλύτερο σε σχέση με τις πέριξ οικίες. Το σύνολο, όπως φαινόταν από το λόφο του Επαρχείου και τον κάμπο, καθιστούσε τη γειτονιά του Αγίου Αθανασίου τη γραφικότερη της πόλεως, και για το λόγο αυτό ήταν δικαιολογημένα η πλέον φωτογραφημένη.
.

Ο Άγιος Αθανάσιος και η γειτονιά του, όπως φαίνονται από το δεξιό καμπαναριό του Αγίου Νικολάου. Αριστερά το κτήριο της εφημερίδας «Αυγή». Επάνω δεξιά διακρίνεται η Αγουλινίτσα και το βουνό της Βωλάντζας. Στο κάτω μέρος της φωτογραφίας η Πλατεία Επαρχείου και το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη στην παλιά του θέση, εκεί όπου είναι σήμερα το Μνημείο της Εθνικής Αντίστασης. Στη μέση της φωτογραφίας ξεχωρίζει το Στεφανοπουλαίικο, με τα έξι ανοίγματα και το μπαλκονάκι στη μακριά του όψη
.
Σε μεταγενέστερη εποχή η εκκλησία αλλοιώθηκε από επεμβάσεις που προφανώς έγιναν για να ενισχύσουν τη στατικότητα και αντισεισμική συμπεριφορά της, αλλά που αλλοίωσαν βάναυσα τη μορφή της, ιδίως τον τρούλλο, τα καμπαναριά και τον εσωτερικό της διάκοσμο. Από παλιές καρτ ποστάλ μπορούμε να συγκρίνουμε τον τρούλλο και τα καμπαναριά όπως ήταν στην αρχική τους μορφή και όπως είναι σήμερα. Η σύγκριση είναι καταλυτική. Το τύμπανο από οκταγωνικό έγινε κυλινδρικό και τα κουβούκλια των καμπαναριών είναι πλέον πολύ ογκώδη. Το εξωτερικό επίχρισμα των τοίχων και οι σιδεριές των παραθύρων προσδίδουν στις όψεις της εκκλησίας ένα αισθητικό αποτέλεσμα πολύ κάτω του μετρίου.
.

Ο Άγιος Νικόλαος και το Επαρχείον, όπως φαίνονταν από τον Άγιο Αθανάσιο. Σε πρώτο πλάνο, στο κάτω μέρος της φωτογραφίας η σκεπή με το αέτωμα ανήκει στο κτήριο που στεγάζει σήμερα την εφημερίδα «Η Πρώτη». Ακριβώς πίσω διακρίνεται η στέγη της αριστερής πτέρυγας της Δημοτικής Αγοράς
.
Αν και δεν υπάρχουν φωτογραφικές μαρτυρίες για το πώς ήταν το εσωτερικό της, η ύπαρξη άλλων ανάλογης αρχιτεκτονικής εκκλησιών που σχεδίασε ο μεγαλοφυής αρχιτέκτων (ο Άγιος Λουκάς Πατησίων, η Φανερωμένη και τα Εισόδια της Θεοτόκου στο Αίγιον, η Μεταμόρφωση των Βιλλίων Αττικής), μπορούν να μας προϊδεάσουν για το διακοσμητικό πλούτο που θυσιάστηκε στο όνομα της ανακαίνισης και ενός δήθεν νεοβυζαντινισμού, που επικράτησε στη νεοελληνική ναοδομία μετά την εγκατάλειψη του νεοκλασσικισμού. Οι αγιογραφίες που κάλυψαν το εσωτερικό του σχετικά πρόσφατα, είναι μετριότατες. Ο Άγιος Αθανάσιος υπήρξε ένα διαμάντι του Πύργου, που δυστυχώς έπεσε και αυτό θύμα της νεοελληνικής αδιαφορίας προς την αρχιτεκτονική κληρονομιά.
.

Πέμπτη 28 Οκτωβρίου 2010

ΤΑΣΗΣ ΚΑΖΑΖΗΣ, Ο ΦΥΛΑΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΙΚΟΥ ΠΥΡΓΟΥ


.
Η «μακριά νύχτα της βαρβαρότητας» υπήρξε εφιαλτική για τον ελληνικό λαό. Ωστόσο κατά τη διάρκειά της κάποιοι άνθρωποι στάθηκαν φύλακες άγγελοι των συνανθρώπων τους. Τα δύο τρίτα του εβραϊκού πληθυσμού της Αθήνας σώθηκαν χάρη στις προσπάθειες του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού και του Αστυνομικού Διευθυντή Αγγέλου Έβερτ (πατέρα του υπουργού και Δημάρχου Αθηναίων Μιλτιάδη Έβερτ. Ο πατέρας του Αγγέλου Έβερτ Μιλτιάδης υπήρξε Διευθυντής Αστυνομίας στον Πύργο γύρω στο 1900). Ο εβραϊσμός της Ζακύνθου στο σύνολό του σώθηκε χάρη στον Μητροπολίτη Χρυσόστομο και το Δήμαρχο Λουκά Καρρέρ. Στον Πύργο και στην Ηλεία γενικότερα το ρόλο του φύλακα αγγέλου έπαιξε ο Τάσης Καζάζης, Δήμαρχος Λετρίνων κατά τα έτη 1943 και 1944.
Καταγόταν από τη Δίβρη και είχε σπουδάσει προπολεμικά στο Βερολίνο. Η άριστη γνώση της γερμανικής γλώσσας και της ιδιοσυγκρασίας του γερμανικού λαού, καθώς και η διπλωματική του ευφυΐα, στάθηκαν πολύτιμα εφόδια στις αμέτρητες περιπτώσεις που χρειάστηκε να μεσολαβήσει στις κατοχικές αρχές για τη διάσωση από το εκτελεστικό απόσπασμα συμπατριωτών του. Αρχικά έδρασε ως ιδιώτης, ακολούθως ως αντικαταστάτης του Δημάρχου Λετρίνων που είχε καταφύγει στην Αθήνα και στο τέλος ως Δήμαρχος της πόλεως. Η αρτιότητα του χαρακτήρα του και το πατριωτικό του ήθος εκτιμήθηκαν και από αυτόν το Γερμανό κατακτητή. Η εμπιστοσύνη που ενέπνεε στους αξιωματικούς του κατοχικού στρατού έσωσε πολλούς πολίτες, αλλά και τον ίδιο, από βέβαιο θάνατο και απέτρεψε την επανάληψη στην Ηλεία σφαγών όπως αυτή των Καλαβρύτων. Κυρίως όμως η συμβολή του εκτιμήθηκε από το λαό του Πύργου, που δεν έπαψε να εκδηλώνει την ευγνωμοσύνη του προς το πρόσωπο του σωτήρα του, ο οποίος μετά από χρόνια κατέλαβε και πάλι το δημαρχιακό θώκο της ηλειακής πρωτεύουσας, αυτή τη φορά ως εκλεγμένος Δήμαρχος.
Σήμερα, εβδομήντα χρόνια μετά την είσοδο της Ελλάδος στον πόλεμο, θυμόμαστε με ευγνωμοσύνη όσους αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν για την αποτίναξη του φασιστικού ζυγού. Θυμόμαστε και τον ηρωικό Δήμαρχο Τάση Καζάζη και αποθέτουμε στον τάφο του στέφανο δόξας και τιμής.
.

Πέμπτη 29 Ιουλίου 2010

Ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ


.
Σήμερα ο Μίκης Θεοδωράκης γίνεται ογδόντα πέντε χρόνων. Από τη μακρά και πολυκύμαντη ζωή του, ένα χρόνο τον έχει περάσει στον Πύργο. Αν και δεν είναι Πύργιος στην καταγωγή, αυτή η σύντομη παραμονή του στην πρωτεύουσα της Ηλείας ήταν καθοριστική για την εξέλιξή του ως καλλιτέχνη και γέννησε ακατάλυτους δεσμούς μεταξύ του μεγάλου Έλληνα συνθέτη και του Πύργου, ώστε δικαίως η πόλη να τον θεωρεί κατά κάποιο τρόπο δικό της τέκνο.
.

.
Ο Μίκης γεννήθηκε στη Χίο το 1925. Ο πατέρας του Γιώργης, καταγόμενος από το Γαλατά Χανίων, είχε μετατεθεί ως υπάλληλος στη Μικρά Ασία κατά το διάστημα της ελληνικής κατοχής. Εκεί, λίγο πριν την Καταστροφή, γνώρισε τη μητέρα του Ασπασία Πουλάκη από τον Τσεσμέ. Αρραβωνιασμένοι ήδη, τον μαύρο Αύγουστο του 1922 πέρασαν στη Χίο, όπου παντρεύθηκαν και γεννήθηκε ο πρώτος από τους δύο γιους τους, ο Μιχάλης. Ο Γιώργης Θεοδωράκης δικηγόρος στο επάγγελμα, υπηρέτησε ως ανώτερο στέλεχος του Υπουργείου Εσωτερικών σε πολλές Νομαρχίες της χώρας. Βενιζελικός στα φρονήματα, ανάλογα με το ποιος κυβερνούσε κάθε περίοδο μετετίθετο από τόπο σε τόπο, με αποτέλεσμα σε πολύ σύντομα χρονικά διαστήματα ο Μίκης να περάσει από πολλές πόλεις της Ελλάδας.
Μετά από σύντομη παραμονή στη Χίο, η οικογένεια μετακινήθηκε για τέσσερα χρόνια στη Μυτιλήνη της Λέσβου. Στη συνέχεια βρέθηκαν για ένα χρόνο στην Ερμούπολη της Σύρου, στην Αθήνα για ένα χρόνο, στα Γιάννινα για δύο χρόνια, στην Κεφαλλονιά τέσσερα χρόνια και πάλι στα Γιάννινα για έξι μήνες. Η δικτατορία του Μεταξά τους έστειλε πάλι στην Κεφαλλονιά και το 1937 βρέθηκαν στην Πάτρα για δύο χρόνια, όπου ξεκίνησε το Γυμνάσιο και άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα μουσικής στο Ωδείο. Τον Ιούλιο του 1939 η οικογένεια μετακόμισε στον Πύργο, όπου συνέχισε τα μαθήματα στο Ωδείο. Το επόμενο καλοκαίρι πήραν το δρόμο για την Τρίπολη. Η παραμονή τους εκεί διήρκεσε μέχρι το 1943, χρονιά κατά την οποία πήγαν στην Αθήνα, την πόλη για την οποία ο ίδιος λέει «την αγάπησα σαν γυναίκα και δεν την αλλάζω με τίποτα».
.

.
Αυτές οι συνεχείς μετακινήσεις του πατέρα του είχαν ως αποτέλεσμα να ζήσει όλη την παιδική του ηλικία απομονωμένος, μια κι όπου πήγαινε δεν προλάβαινε να ριζώσει. Την απομόνωση όμως την εξέλαβε ως χαρά. Και πέρα από όλες τις άλλες αιτίες που μπορεί να τον έσπρωξαν προς τη μουσική, ήταν αυτή η απομόνωση που έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Κάθε φορά που πήγαινε σε μια άλλη πόλη και ήταν άγνωστος, δεν μπορούσε να κυκλοφορήσει. Λέει ο ίδιος: «Πήγα στον Πύργο, φερ’ ειπείν, το ’39, έμεινα όλο το καλοκαίρι μέσα. Τι έκανα μέσα; Είχα το βιολί και σιγά σιγά άρχισα να γράφω μουσική. Μετά ένα χρόνο, το επόμενο καλοκαίρι, πάμε στην Τρίπολη. Βγήκα να κάνω βόλτα έξω · ήμουνα 1,95 ύψος· ο κόσμος μ’ έβλεπε, γελούσαν τα άλλα παιδιά… Έμεινα πάλι μέσα. Πάλι έγραφα μουσική. Ίσως το πολύ ύψος να έπαιζε ένα ρόλο στην αυτοαπομόνωση».
Στον Πύργο παρακολούθησε την Τρίτη Γυμνασίου. Συμμαθητής του ήταν ο Παύλος Σινόπουλος, μεγαλύτερος αδελφός του ποιητή Τάκη Σινόπουλου. Εκείνη τη χρονιά εκτός από τα μαθήματα στο Ωδείο, άρχισε να γράφει μουσική για βιολί και να συνθέτει μουσική σε ποιήματα που έβρισκε στη βιβλιοθήκη και στα σχολικά βιβλία. Ίδρυσε μια ορχήστρα με φυσαρμόνικες και ασχολήθηκε όλο και πιο εντατικά με τη μουσική. Μυήθηκε στη σύγχρονη ελληνική και παγκόσμια γραμματολογία και γνώρισε τους μεγάλους Έλληνες ποιητές, το Διονύσιο Σολωμό και τον Κωστή Παλαμά. Στον Πύργο συνέθεσε το πρώτο του ταγκό «Φύγε θλίψη, μη μου ματώνεις δόλια την καρδιά». Από τις ωραιότερες μελωδίες εκείνης της εποχής είναι το «Ρημαγμένο Παρεκκλήσι», σε ποίηση Γεωργίου Δροσίνη.
.

.
Τον Τάκη Σινόπουλο συνάντησε καλλιτεχνικά αργότερα, όταν εξόριστος στη Ζάτουνα Αρκαδίας κατά τη διάρκεια της απριλιανής δικτατορίας, μελοποίησε το ποίημά του «Ο Επιζών». Το ποίημα αυτό ανήκει σε μια νέα φόρμα που ονόμασε «Τραγούδι-Ποταμός» και που εγκαινίασε στις αρχές του 1968 στις Φυλακές Αβέρωφ με ένα ποίημα από τα «Επιφάνια». Ο ίδιος περιγράφει το έργο του Τάκη Σινόπουλου: «Μέσα στο ποίημα του Σινόπουλου υπάρχει μια ασθμαίνουσα κραυγή αγωνίας για τον άνθρωπο, που έτσι καθώς ήμουνα δεμένος με άγνωστο μέλλον, με άγγιξε τότε, ώστε να το μελοποιήσω. Φυσικά είναι από τα έργα τα παντελώς άγνωστα στον ελληνικό λαό. Όμως σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στη χώρα μας, όταν μετά το 1970 βρέθηκα ελεύθερος έξω, όπως ίσως γνωρίζετε, έδωσα πάνω από 1000 συναυλίες στην Ευρώπη, στο Ισραήλ, σε Αραβικές χώρες, στην Αυστραλία, στη Νότιο και Βόρειο Αμερική. Σ’ αυτές η μεγαλύτερή μας επιτυχία ήταν πάντοτε «Ο Επιζών», δηλαδή η ΑΡΚΑΔΙΑ VΙΙ, την οποία τραγουδούσε με συνταρακτικό τρόπο η Μαρία Φαραντούρη, ενώ η ορχήστρα μας τη συνόδευε με τρόπο τόσο συναρπαστικό, που στο τέλος το κοινό, όλων των Ηπείρων, μας χειροκροτούσε έξαλλο πραγματικά από συγκίνηση.»
.

.
Αν «Ο Επιζών» του Τάκη Σινόπουλου δεν έφθασε ως τα χείλη του απλού λαού, όπως ο συνθέτης θα ήθελε, ένα άλλο τραγούδι του, στενά συνδεδεμένο με τον Πύργο, τραγουδήθηκε αμέτρητες φορές από τα χείλη του κόσμου, αλλά και από πολλούς καλλιτέχνες. Πρόκειται για το τραγούδι «Η Μαργαρίτα η Μαργαρώ». Σε συναυλία που είχε δώσει το 1983 στο στάδιο του Πύργου, ο Μίκης Θεοδωράκης είπε ότι το ρυθμό του τραγουδιού αυτού τον ενεπνεύσθη από τον ήχο της μηχανής του Κολοσούρτη, ο οποίος μαζί με τα ταξίδια του είναι βαθιά χαραγμένος στη μνήμη του.
.

.
«Η Μαργαρίτα η Μαργαρώ». Τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης. Από την ταινία «Η Αθήνα τη νύχτα»

.
Μίκη Θεοδωράκη, απόψε μαζί με όλο τον ελληνικό λαό, ο Πύργος, ο δικός σου Πύργος, σου εύχεται να τα εκατοστήσεις!
.

Σάββατο 24 Ιουλίου 2010

ΠΥΡΓΟΣ ΗΛΕΙΑΣ 1974


.
Το κείμενο που ακολουθεί γράφεται για τρεις λόγους.
Πρώτον επειδή το ζήτησαν η Σταλαματιά και η Μερόπη,
Δεύτερον επειδή είναι μια ευκαιρία να έρθει στην επιφάνεια μια άγνωστη πτυχή της κυπριακής ιστορίας.
Τρίτον διότι το χρωστώ στους ανθρώπους που θα αναφέρω στο κείμενο.

.

.
Το ξημέρωμα της 20ής Ιουλίου με βρήκε στο σπίτι μου στον Γερόλακκο. Πάνω από τα κεφάλια μας τα μεταγωγικά αεροπλάνα της Τουρκίας έριχναν αλεξιπτωτιστές στο θύλακα Αγύρτας Κιόνελι και έπαιρναν την στροφή πάνω από το χωριό μας. Σε λίγο τα μαχητικά αρχίζουν τις εφορμήσεις χτυπώντας το αεροδρόμιο Λευκωσίας που βρίσκεται ακριβώς μπροστά από το χωριό. Μέχρι τις 6 το απόγευμα, ήμασταν υπό συνεχή βομβαρδισμό.
.

.
Το τι ένιωθε τότε, ένα 9χρονο παιδάκι δεν είναι εύκολο να περιγραφεί με λόγια. Όμως πιστέψετε με, όποιος δεν έζησε κάτι τέτοιο (άλλοι βέβαια έζησαν πολύ χειρότερα), δεν μπορούν να καταλάβουν τι σημαίνει πόλεμος.
Να μην τα πολυλογώ, το ίδιο απόγευμα μας ειδοποίησαν ότι έπρεπε να εγκαταλείψουμε το χωριό διότι οι Τούρκοι ήταν έξω από αυτό και σε λίγο θα έμπαιναν μέσα. Σημειώστε ότι μιλώ για τις 20 Ιουλίου και ότι το χωριό καταλήφθηκε στις 14 Αυγούστου. Φύγαμε με τα ρούχα που φορούσαμε και φτάσαμε μετά από αρκετή ώρα στο Μιτσερό. Εκεί στο χωριό οι κάτοικοι μας πρόσφεραν στέγη. Μετά από μερικές μέρες ενοικιάσαμε το πρώτο σπίτι. Ένα μακρινάρι στο οποίο μέναμε καμιά 15ριά άτομα. Εκεί στο Μιτσερό βαφτίσαμε άρον άρον και την 8μηνη αδελφή μου από φόβο μήπως και γίνει κάτι και πάει… αβάπτιστη!
Μια καλή πρωία προς τα τέλη του Αυγούστου, έρχεται ο πατέρας και λέει σε μένα και στον (κατά ένα χρόνο και κάτι) μεγαλύτερο αδελφό μου ότι θα μας στείλουν ταξίδι στην Ελλάδα.
Δεν θυμάμαι πώς το πήραμε ούτε τι σκεφτήκαμε, ούτε αν είπαμε ναι ή όχι ή αν φέραμε καν κάποια ένσταση. Ο φόβος, λένε, φέρνει κόλαση. Ούτε θυμάμαι να μας έδωσε λεπτομέρειες, πώς θα πάμε, με ποιους θα πάμε, πόσο καιρό θα μείνουμε…
Τελικά, τέλος του μήνα (και πάλι δεν θυμούμαι ημερομηνία), μας ανακοινώνουν ότι την επομένη φεύγουμε για την Ελλάδα. Πρωί πρωί ήμασταν έτοιμοι, βάλαμε τα… «καλά» μας, βγάλαμε αναμνηστικές φωτογραφίες και πήγαμε στο λιμάνι της Λεμεσού. Εκεί κάποιοι μας επιβίβασαν σε ένα μεγάλο πλοίο με το όνομα «Πάτρα», μας έβαλαν σε καμπίνες και σε λίγο η Λεμεσός ούτε καν φαινόταν.
.
.
Φτάσαμε στον Πειραιά. Στην προβλήτα βλέπουμε κόσμο μαζεμένο, αστυνομία, λεωφορεία παραταγμένα και… παπάδες! Με σύντομες διαδικασίες βρεθήκαμε όλοι μέσα στα λεωφορεία και ξεκίνησε το ταξίδι προς το άγνωστο. Ούτε κι εκείνη την ώρα ξέραμε πού θα μας έπαιρναν.
Σχηματίστηκε μια μακρά πομπή από αυτοκίνητα και λεωφορεία που μπήκαν σε ένα ατελείωτο δρόμο που έφτασε στο τέρμα του αργά το απόγευμα.
Τυπωμένες στο μυαλό μου είναι οι εικόνες αλλά και τα όσα ζήσαμε καθώς περνούσαμε από τα χωριά που προηγούνται του Πύργου. Ο κόσμος μας περίμενε στις πλατείες, κτυπούσαν οι καμπάνες, τα μάτια δακρυσμένα, μας πετούσαν από τα παράθυρα μπισκότα, σοκολάτες, σάντουιτς…
Κάποτε φτάνουμε στον Πύργο. Τα λεωφορεία σταματούν στο οικοτροφείο της Μητρόπολης, την Αγία Φιλοθέη, που βρισκόταν στην είσοδο της πόλης. Δεν θυμάμαι πόσες μέρες μείναμε εκεί. Θυμάμαι όμως ότι γίναμε… καλά χριστιανόπαιδα, πρωί και απόγευμα εκκλησία, τήρηση αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων.
.
.
Μια Κυριακή, μετά την θεία λειτουργία (εννοείται), μας έβαλαν στην τραπεζαρία. Σε λίγο ανοίγουν οι μεγάλες πόρτες και μπαίνουν μέσα άντρες και γυναίκες. Τι έκαναν; Διάλεγαν… αναγιωτούς!
Σε κάποια στιγμή φτάνει κοντά μας μια κυρία μαζί με το γιο της. Μας πιάνει στην κουβέντα εμένα και τον αδελφό μου. Κάποια κυρία, υπεύθυνη, που ήταν εκεί, κάτι της ψιθυρίζει στο αυτί. Αυτή λέει ότι θα τηλεφωνήσει στον άντρα της. Σε λίγο επιστρέφει και λέει «εντάξει, Θα πάρω και τα δύο». Έτσι σε λίγη ώρα βρισκόμασταν σε ένα σπίτι όπου μας ανακοίνωσαν ότι θα μέναμε, μαζί με την οικογένεια, για ένα σχεδόν χρόνο.
Οι οικογένειες αυτές ανάλαβαν όλα μας τα έξοδα. Ανάλαβαν και την εκπαίδευσή μας γράφοντας μας και στο σχολείο, εμένα στην Ε’ και τον αδελφό μου στην Στ’ Δημοτικού. Το σχολείο μας βρισκόταν στο κέντρο, δίπλα από την πλατεία της πόλης. Από εκεί και πέρα ξεκίνησαν εμπειρίες που ποτέ δεν θα τις ξεχάσω…
Κέρδος για μας ήταν το ότι ο θείος ο Προκόπης και η θεία η Γιώτα (μικρασιάτισσα στην καταγωγή) είχαν δικό τους εστιατόριο. Εκεί γνωρίσαμε κόσμο και κοσμάκη. Όσο κι αν σας φανεί παράξενο, από τον Πύργο Ηλείας ξεκίνησε και η… πολιτική μου δραστηριότητα. Βασιλόφρων ο θείος Προκόπης κι εμείς, όπως ήταν αναμενόμενο, στο δημοψήφισμα για την παραμονή ήτα όχι του βασιλιά, ταχθήκαμε υπέρ του. Ήταν η πρώτη προεκλογική εκστρατεία στη ζωή μου…
Δίπλα από το εστιατόριο βρίσκονταν τα γραφεία του ΚΚΕ και οι διάφοροι του περιβάλλοντος μας βάζανε να προπηλακίζουμε όσους έμπαιναν ή έβγαιναν από το κτίριο. Πολλές και οι συζητήσεις μεταξύ των θαμώνων και για τις πολιτικές εξελίξεις της εποχής, χουντικοί, αντιχουντικοί, αριστεροί, δεξιοί, κεντρώοι, απ’ όλα είχε το πανέρι. Αντιλαμβάνεστε ότι τα ερεθίσματα αυτά επέδρασαν αργότερα και στον χαρακτήρα αλλά και στην πορεία που ακολούθησα και εννοώ το ενδιαφέρον μου για την πολιτική.
Στον Πύργο μείναμε μέχρι τον Αύγουστο του 1975. Οι άνθρωποι αυτοί κάνανε ό,τι ήταν δυνατόν για να περνούμε όσο το δυνατόν καλύτερα. Με τον Γιώργο που ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερος από τον αδελφό μου ήμασταν και είμαστε ακόμα σαν αδέλφια. Απ’ ό,τι μαθαίνω όμως δεν διατήρησαν τέτοιες σχέσεις όλα τα παιδιά. Για διάφορους λόγους. Πέρσι κάποιοι μου έκαναν παράπονα ότι τα παιδιά που φιλοξένησαν δεν επικοινώνησαν μαζί τους από τότε. Κάποιοι άλλοι μου έλεγαν για τις πολύ καλές σχέσεις που έχουν μέχρι σήμερα.
Από τότε βρέθηκα ξανά στον Πύργο το 1997. Από τότε κάθε δύο χρόνια (μέσον όρο) τους επισκέπτομαι μιας και η θεία δυσκολεύεται να ταξιδέψει και να έρθει να την φιλοξενήσουμε εμείς. Αυτούς τους ανθρώπους τους νιώθω σαν δικούς μου. Είναι η δεύτερή μου οικογένεια.
Απέδειξαν τη δεδομένη στιγμή ότι οι άνθρωποι δεν έχουν να χωρίσουν τίποτε μεταξύ τους.
Το τι έκαναν οι χούντες και οι κυβερνήσεις δεν βαραίνει και δεν μπορεί να βαραίνει τον απλό λαό. Αυτό, πιστεύω, είναι αξίωμα.
Δεν ξέρω αν το κείμενο αυτό σας ικανοποιεί ως περιεχόμενο. Αν θέλετε να ρωτήσετε κάτι άλλο, που δεν το περιέλαβα στο κείμενο, σας παρακαλώ να το πράξετε. Όσοι θέλετε, σχόλια ευπρόσδεκτα.
.
Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο «Παντός Καιρού» του Μιχάλη Μιχαήλ, όπου μετά το κείμενο υπάρχουν πολύ συγκινητικά σχόλια για τη σχέση μεταξύ Ηλείας και Κύπρου που σημαδεύτηκε από τα καλοκαίρια του 1974 και του 2007.
.

Πέμπτη 17 Ιουνίου 2010

Η ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ ΚΑΤΑΚΟΛΟΥ - ΠΥΡΓΟΥ - ΟΛΥΜΠΙΑΣ ΕΙΝΑΙ ΝΕΩΤΕΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΣΩΘΕΙ ΠΑΣΗ ΘΥΣΙΑ


.
Η σιδηροδρομική γραμμή Πύργου – Κατακόλου είναι η δεύτερη σιδηροδρομική γραμμή του ελληνικού κράτους, μετά τη γραμμή Θησείου – Φαλήρου, και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορική και οικονομική εξέλιξη του Πύργου και της γύρω περιοχής. Η επέκτασή της μέχρι την Ολυμπία διευκολύνει την προσέλευση των επισκεπτών του αρχαιολογικού χώρου και προβάλλει τη φυσική ομορφιά της Ηλείας.
.

.
Η σύνδεση της τύχης της γραμμής αυτής με τα οικονομικά του ΟΣΕ είναι άδικη. Το Τραίνο της Αγάπης πρέπει να συνεχίσει το ταξίδι του στις ράγες πάση θυσία και είναι χρέος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να κάνει το παν για να το διασώσει. Όπως κανένας δεν διανοείται να διακόψει τη λειτουργία του Οδοντωτού των Καλαβρύτων ή του τραίνου του Πηλίου, έτσι και η διακοπή του δικού μας τοπικού σιδηροδρόμου είναι αδιαπραγμάτευτη.
.

Τετάρτη 16 Ιουνίου 2010

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΥΡΓΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ»: ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΗΣ ΑΒΕΛΤΗΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΙΡΟΣΚΟΠΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΗΛΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ


.
Το Γενικό Νοσοκομείο Πύργου «Ανδρέας Παπανδρέου» μπορεί να μην εξασφαλίζει στους πολίτες του Νομού Ηλείας θεραπεία, καθώς το πιο δυσεύρετο σε αυτό είναι οι γιατροί και τα αναλώσιμα υλικά, είναι όμως η ασφαλέστερη απόδειξη του πώς τους αντιμετωπίζουν οι ελληνικές κυβερνήσεις γενικώς και οι εντόπιοι πολιτικοί ειδικώς.
Συζητήσεις επί συζητήσεων είχαν διεξαχθεί τη δεκαετία του 1980 για το πού έπρεπε να ανεγερθεί το νέο νομαρχιακό νοσοκομείο. Οι Πυργιώτες αξίωναν δικαιωματικά στην πρωτεύουσα, οι Αμαλιαδαίοι ήθελαν στην πόλη τους επειδή ο Πύργος είχε ήδη το Μανωλοπούλειο, οι ουδέτεροι πρότειναν το Μεσολογγάκι, που βρίσκεται στη μέση της αποστάσεως μεταξύ των δύο πόλεων. Μέχρι να αποφασίσουν τα κομματικά λόμπυ των δύο πόλεων, τα κοινοτικά κονδύλια διετέθησαν για την ανέγερση του Νοσοκομείου Αιγίου.
Νέα κοινοτικά κονδύλια διετέθησαν τη χρυσή δεκαετία του 1990, νέες ατέρμονες συζητήσεις διεξήχθησαν μεταξύ αρμοδίων και αναρμοδίων. Τελικά ο θεμέλιος λίθος ετέθη στην είσοδο του Πύργου. Πλην όμως στο σημείο με το πλέον ακατάλληλο κλίμα και υπέδαφος, οπότε επιπλέον χρήματα σπαταλήθηκαν για την εξυγίανση και ενίσχυσή του.
.

.
Τα εγκαίνιά του έγιναν στις 3 Φεβρουαρίου 2004 από τον τότε πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη, σε μία προεκλογική φιέστα στην οποία υποχρεώθηκαν να συμμετάσχουν οι μαθητές των σχολείων. Για όλα είχε ληφθεί μέριμνα, εκτός του ότι ένα νοσοκομείο χρειάζεται πρωτίστως γιατρούς, ένα επαρχιακό νοσοκομείο δε, κίνητρα για να έρθουν και να εργασθούν οι γιατροί. Τίποτε από αυτά δεν έγινε. Αντιθέτως όμως, έγινε μεγάλο παζάρι για την ονομασία του νοσοκομείου μεταξύ της αναρμόδιας κυβερνήσεως και του αρμοδίου Δήμου Πύργου. Μετά από πολύ αλισβερίσι επελέγη το πλέον άσχετο όνομα «Ανδρέας Παπανδρέου» αντί του «Άγιος Χαράλαμπος», το οποίο δεν ήταν του γούστου κάποιων κυβερνητικών στελεχών. Αυτό τη στιγμή που το Νοσοκομείο της αχαϊκής πρωτεύουσας, κοιτίδας της δυναστείας των Παπανδρέου, ονομάζεται «Παναγία η Βοήθεια».
Πλήρες διοικητικού προσωπικού, κηπουρών και καθαριστριών, αλλά ελλιπές ιατρών και φαρμάκων, με χαλασμένα μηχανήματα και με μονάδες που ανοίγουν και κλείνουν, το νέο νοσοκομείο της Ηλείας, παρά τον επιβλητικό του όγκο, δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο ρόλο ενός περιφερειακού νοσοκομείου ευρωπαϊκού κράτους. Αποτέλεσμα είναι οι ασθενείς να παίρνουν και πάλι το μακρύ δρόμο για το Ρίον ή την Αθήνα για να μην πεθάνουν, αλλά και οι ιατροί, μην αντέχοντας την αναδουλειά και την κοροϊδία, να τα μαζεύουν και να φεύγουν και αυτοί.
.

.
Και φθάσαμε σήμερα το «Ανδρέας Παπανδρέου» να αποτελεί πρώτη είδηση στα βραδινά δελτία ειδήσεων, επειδή παρουσιάζει τραγικές ελλείψεις σε ιατρικά υλικά. Η πολιτική που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια στο χώρο της Υγείας από υπουργούς όπως ο εξ Ηλείας καταγόμενος Δημήτρης Αβραμόπουλος, είναι τουλάχιστον εγκληματική, θα μείνει δε στην ιστορία η ανεύθυνη δήλωση του ότι «ολοκλήρωσε το έργο του στην Υγεία». Το έργο στην Υγεία δεν ολοκληρώνεται ποτέ και κυρίως με επικοινωνιακούς θεατρινισμούς, μεταμφιέσεις σε χειρουργούς και προσεκτικές χειρονομίες που υπαγορεύουν οι ίματζ μέικερς.
.
.
Η Υγεία είναι ένα από τα πρώτιστα αγαθά που ένα σοβαρό κράτος οφείλει να παρέχει στους πολίτες του. Δυστυχώς στην Ηλεία το παιχνίδι έχει χαθεί προ πολλού. Στις επόμενες εκλογές ας δώσουμε στους συμπατριώτες μας Μαυρογιαλούρους αυτό που αξίζουν, γιατί εμείς αξίζουμε κάτι καλύτερο από αυτούς που μας έχουν καθήσει τόσα χρόνια στο σβέρκο.
.